Code 95: nascholing
35 uur in vijf jaar: hoe de nascholing is opgebouwd, wanneer de nieuwe termijn ingaat en wat er mag.
Vijf jaar, vijfendertig uur
Wanneer gaat de nieuwe termijn in
→ de oude einddatum + 5 jaar
→ 5 jaar vanaf de aanvraagdatum
→ tot de einddatum van het getuigschrift
| Wat | Hoeveel |
|---|---|
| Cursusdag | ten hoogste 7 uur; twee verschillende dagdelen op één dag mag |
| Praktijktraining opknippen | tweede deel binnen 10 kalenderdagen na de start van het eerste |
| Theoriecursus opknippen | dagdelen op opeenvolgende werkdagen |
| E-learning | ten hoogste 12 cursusuren online; tweede deel binnen 10 kalenderdagen |
| Uit andere richtlijnen | ten hoogste één cursus; ADR ten hoogste 14 uur |
Vanaf de einddatum mag er niet meer beroepsmatig worden gereden. Een nieuw examen is niet nodig, wel alsnog 35 uur nascholing. Is ook het rijbewijs C of D verlopen, dan kan de praktijktraining niet op de openbare weg — theorie kan wel alvast.
WRM- en PTN-certificaat
De bevoegdheid om rijonderricht te geven en om praktijktrainingen voor de nascholing code 95 te verzorgen.
WRM — bevoegdheid om rijonderricht te geven
| Wat | Hoe |
|---|---|
| Geldigheid | 5 jaar; direct na het examen 12 maanden bij B en T, 10 maanden bij de overige categorieën |
| Categorieën | A, B, C, D en T; voor elke categorie is ook B vereist |
| Bijscholing | 6 dagdelen per 5 jaar, ten minste 18 uur; een dagdeel is ten minste 3 uur |
| Verplicht daarbinnen | ten minste één cursus wet- en regelgeving; dezelfde cursus niet tweemaal |
| Praktijkbegeleiding | eenmaal per 5 jaar, met een echte leerling, les van 50 tot 80 minuten, twee herkansingen |
| Bij onvoldoende | de geldigheid wordt telkens met zes maanden verlengd tot een voldoende resultaat |
PTN — praktijktrainer nascholing
| Wat | Hoe |
|---|---|
| Uitgegeven door | het CBR; IBKI verzorgt alleen de voorbereidende cursus |
| Geldigheid | 5 jaar |
| Waarvoor nodig | om praktijktrainingen te geven die meetellen voor de nascholing code 95, voor een medewerker in dienst van het eigen (transport)bedrijf — uitzendkrachten en zzp’ers vallen er niet onder |
| Eisen | ten minste 23 jaar; ten minste 5 jaar ervaring als beroepschauffeur in de afgelopen 8 jaar |
| Examen | rijvaardigheidsanalyse van 120 minuten en lesaudit met lespresentatie van 80 tot 90 minuten |
| Verlengen | dezelfde procedure, starten in het jaar vóórdat het certificaat verloopt |
Code 95: wanneer verplicht
voor welk rijbewijs, hoe je de code krijgt en hoe lang hij geldt
Code 95 is de aantekening waarmee je op het rijbewijs laat zien dat je vakbekwaam bent. Hij is verplicht voor het beroepsmatig besturen van een voertuig waarvoor rijbewijs C1(E), C(E), D1(E) of D(E) nodig is.
| Wat | Hoe het zit |
|---|---|
| Voor wie | iedereen die beroepsmatig rijdt met C1(E), C(E), D1(E) of D(E) |
| Waar te zien | achter de categorie op de achterkant van het rijbewijs, met een eigen einddatum |
| Geldig | 5 jaar; die datum staat los van de geldigheid van het rijbewijs zelf |
| Eerste keer | basiskwalificatie: theorie- en praktijkexamens bij het CBR |
| Verworven rechten | rijbewijs C afgegeven vóór 10-09-2009 of D vóór 10-09-2008: geen examens, wel 35 uur nascholing |
| Daarna | elke 5 jaar 35 uur nascholing, waarvan ten minste 7 uur praktijktraining — zie Code 95: nascholing |
| Verlopen | vanaf de einddatum niet meer beroepsmatig rijden; geen nieuw examen, wel alsnog 35 uur |
De plicht hangt aan het gebruik, niet aan het rijbewijs. Wie privé met een kampeerauto of een oldtimer rijdt waarvoor C nodig is, heeft geen code 95 nodig: dat is niet-commercieel vervoer. Zodra er tegen betaling of voor een werkgever wordt gereden, is hij er wel.
De Verklaring van Nascholing is vanaf de afgifte 5 jaar geldig; daarmee schrijft de gemeente de code op een nieuw rijbewijs bij. Nascholing uit het buitenland kan niet worden omgezet naar een Nederlandse code 95: daarvoor bestaat de EU/EER-kwalificatiekaart.
Code 95 gaat over vakbekwaam chauffeur zijn. De bevoegdheid om les te geven is het WRM-certificaat, en voor nascholing praktijk komt daar het PTN-certificaat bij. Zie WRM- en PTN-certificaat.
Code 95: de vrijstellingen
wanneer de code niet nodig is — en waar de grens ligt
De vrijstellingen staan in artikel 2 van Richtlijn (EU) 2022/2561. Ze hangen aan de rit en het voertuig, niet aan de persoon: dezelfde chauffeur kan de ene rit vrijgesteld zijn en de volgende niet.
| Vrijgesteld | Voorwaarde |
|---|---|
| Trage voertuigen | toegelaten maximumsnelheid ten hoogste 45 km/u |
| Hulpdiensten | strijdkrachten, burgerbescherming, brandweer, politie en medische noodvervoersdiensten, voor hun eigen taken |
| Test en onderhoud | getest op de weg voor verbetering, reparatie of onderhoud; ook nieuwe of omgebouwde voertuigen die nog niet in het verkeer zijn gebracht |
| Naar de werkplaats | bus zonder passagiers, door onderhoudspersoneel, mits rijden niet de voornaamste activiteit is |
| Noodsituaties | noodtoestanden en reddingsoperaties, en niet-commercieel vervoer van humanitaire hulp |
| Rijles en examen | lessen en examens, ook die voor de code 95 zelf, zolang er geen vervoer tegen betaling bij zit |
| Privé | niet-commercieel vervoer van personen of goederen |
| Eigen materieel | materiaal, uitrusting of machines die de bestuurder voor zijn werk gebruikt, mits rijden niet de voornaamste activiteit is |
| Landbouw en visserij | eigen bedrijf, landelijk gebied, geen vervoer voor derden, binnen 50 km en minder dan 12 uur per week — alle voorwaarden samen |
De richtlijn noemt geen uren. De ILT zet de grens van minder dan 12 uur per week bij de landbouwvrijstelling; Ondernemersplein (overheid.nl) hanteert dezelfde 12 uur breder, voor alle beroepsmatige ritten zonder code 95. Laat een bedrijf per week vastleggen wie, wanneer, waarheen en waarom reed. Bij twijfel beslist de Regelhulp code 95 van de ILT, niet deze uitleg.
Vrijgesteld van de tachograaf betekent niet vrijgesteld van code 95, en andersom. Het zijn twee regelingen met eigen uitzonderingen. Zie Tachograaf: soorten en plicht en Vrijstellingen die voor een rijschool tellen.
Documenten en uitrusting
Wat er bij een wegcontrole gevraagd wordt, wat de chauffeur bij zich heeft en welke uitrusting verplicht is.
Wat er bij een wegcontrole gevraagd wordt
De bestuurder
- rijbewijs, juiste categorie
- code 95 op de achterkant
- bestuurderskaart
- uitdraai bij defecte kaart
Het voertuig
- kentekenbewijs
- keuringsbewijs — APK
- ijkgegevens van de tachograaf
- vergunningbewijs
De rit
- vrachtbrief of CMR
- 56 dagen aan gegevens
- ontheffing bij een LZV
- ADR-papieren
Op een lesrit
- het WRM-pasje van de instructeur
- bij nascholing ook de PTN-erkenning
Wat de chauffeur bij zich heeft
- Geldig rijbewijs met code 95.
- Geldig identiteitsbewijs.
- Kentekenbewijs en bewijs van APK.
- Vrachtbrief of vrachtdocument.
- Verklaring van dienstbetrekking.
- Vergunning beroepsvervoer en eurovignet.
- Bij internationaal vervoer: ritmachtiging of CEMT-vergunning.
- Tachograafgegevens van de lopende dag en de 56 dagen daarvóór.
Uitrusting in het voertuig
In Nederland is er geen wettelijk verplichte uitrusting. Gevarendriehoek, veiligheidshesje, brandblusser en verbanddoos zijn hier niet verplicht — in veel andere landen wél. Controleer per land vóór vertrek.
Bij het vervoer van gevaarlijke stoffen gelden wél verplichte uitrustingseisen: onder meer brandblussers, waarschuwingsmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen volgens het ADR.