Techniek · nagekeken 2 oktober 2026
Brandstoffen en aandrijvingen
Diesel, biobrandstof en gas, en elektrisch met een batterij of met waterstof.
Een vrachtauto of bus kan op verschillende dingen rijden. Elke brandstof heeft voordelen, nadelen en eigen gevaren bij het tanken. Kijk altijd in het instructieboekje welke brandstof jouw motor mag hebben. Let op: alleen elektrisch en waterstof mogen altijd een zero-emissiezone in de stad in.
1
Vloeibare brandstoffen en gas
| Brandstof | Wat is het? | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|---|
| Dieselaan de pomp: B7 | Uit aardolie. Er mag tot 7% biodiesel in zitten. | + Overal te tanken + Groot bereik, snel getankt + Bekende techniek | − CO₂, stikstof (NOx) en roet: daarom roetfilter en AdBlue − Mag niet in zero-emissiezones (wel overgangsregels voor nog niet zo oude auto's) |
| BiodieselFAME, B100 | Gemaakt van plantaardige olie of gebruikt vet. | + Minder CO₂ over de hele keten + Afbreekbaar als het lekt | − Alleen als de fabrikant het toestaat − Trekt water aan, kan bij kou dik worden − Brandstoffilter vaker vervangen |
| HVOHVO100 | Gemaakt van afvalvet en plantaardige olie. Lijkt chemisch erg op diesel. | + In veel moderne dieselmotoren zonder ombouw (vrijgave fabrikant) + Veel minder CO₂ over de hele keten + Geen geur, lang houdbaar | − Duurder dan diesel − Niet overal te tanken − Er is maar beperkt grondstof |
| LNG en bio-LNGvloeibaar gas | Aardgas, zo koud gemaakt (−162 °C) dat het vloeibaar is. Bio-LNG komt uit mest en afval. | + Iets schoner dan oudere diesels + Stiller dan diesel + Bio-LNG: veel minder CO₂ | − Weinig tankstations − Staat de auto lang stil, dan warmt het gas op en blaast de tank af − Lekkend gas (methaan) is slecht voor het klimaat |
| CNG en groengasgas onder druk | Aardgas, samengeperst tot ongeveer 200 bar. Groengas is de duurzame versie. | + Stil + Groengas: bijna geen extra CO₂ | − Kleiner bereik − Zware tanks − Weinig stations voor zware voertuigen. Vooral bij stadsbussen en vuilniswagens |
2
Veilig tanken
Bij elke brandstof
- Motor uit, handrem erop, niet roken, geen open vuur.
- Blijf bij de pomp. Laat het pistool nooit vastgezet alleen lopen.
- Raak eerst iets van metaal aan om statische elektriciteit kwijt te raken, zeker bij droog weer.
- Gemorst? Niet wegspoelen in het riool. Gebruik absorptiekorrels en meld het bij de pomp. Gemorste diesel is spekglad, ook voor motorrijders.
- Verkeerd getankt, bijvoorbeeld AdBlue in de dieseltank? Niet starten. Bel je baas of de pechhulp.
Diesel, biodiesel en HVO
- Liever niet op je huid en niet in je ogen: draag handschoenen. Dop na het tanken goed dicht.
LNG (−162 °C)
- Alleen tanken als je instructie hebt gehad.
- Draag gezichtsscherm, speciale handschoenen en lange mouwen. Het koude gas geeft brandwonden door bevriezing.
- Een witte wolk en ijs op de koppeling zijn normaal. Forceer het vulpistool nooit.
CNG (200 bar)
- Kijk of slang en koppeling heel zijn.
- Hoor je sissen? Stoppen, weglopen en melden.
Batterij-elektrisch en waterstof-elektrisch rijden allebei elektrisch, met een hoogspanningssysteem van honderden volts. Het verschil zit in waar de stroom vandaan komt.
3
Batterij of waterstof?
| Batterij-elektrisch | Waterstof-elektrisch | |
|---|---|---|
| Waar zit de energie? | In een grote accu. | In een tank met waterstof onder hoge druk: meestal 350 bar bij vrachtauto's en bussen, 700 bar bij personenauto's. Een brandstofcel maakt daar stroom van. Een kleinere accu vangt pieken op. |
| Bijvullen | Laden. Aan een gewone lader duurt het uren. Aan een snellader haal je in een pauze een flink stuk bereik terug. | Tanken duurt 10 tot 20 minuten. |
| Bereik | Nieuwe modellen halen een paar honderd kilometer. Lange ritten moet je goed plannen. | Ongeveer even ver als batterij-elektrisch, soms verder. |
| Rendement | Hoog: het meeste van de stroom komt bij de wielen. | Laag: voor dezelfde afstand is twee tot drie keer zoveel stroom nodig, want eerst moet er waterstof van worden gemaakt. |
| Uitstoot onderweg | Geen. | Alleen waterdamp. |
| Gewicht en ruimte | De accu is zwaar. Dat kan laadvermogen kosten. | Lichter, maar de tanks nemen veel ruimte in. |
| Waar te vinden | Steeds meer laadpunten, ook bij het bedrijf zelf. | Nog maar weinig tankstations. |
4
Gevaren en voorzorg bij elektrisch
Hoogspanning: bij allebei
- Oranje kabels en onderdelen staan onder hoogspanning. Nooit aanraken of losmaken. Alleen een monteur die daarvoor is opgeleid (NEN 9140) mag eraan werken.
- Na een ongeluk kan er nog spanning op staan, ook als de auto uit is. Zeg bij 112 altijd wat erin zit: elektrisch, waterstof, LNG of CNG.
- Laad niet met een beschadigde kabel of stekker. Leg de kabel zo dat niemand erover struikelt.
- Elektrisch is stil bij lage snelheid. Let extra op voetgangers en fietsers.
Accubrand
- Komt er rook, sissen of knallen uit de accu? Stoppen, iedereen eruit, ver weg blijven en 112 bellen.
- Zo'n brand is moeilijk te blussen, geeft giftige rook en kan na uren opnieuw beginnen.
Waterstof
- Waterstof is heel licht en stijgt snel op. Je kunt het niet ruiken, en de vlam is bij daglicht bijna onzichtbaar.
- Alleen tanken na instructie. Bij sissen of een melding van de auto: weg, melden, en niet in een afgesloten ruimte blijven.
5
Alles op een rij
| CO₂, hele keten | Bereik | Bijvullen | Grootste gevaar bij tanken of laden | |
|---|---|---|---|---|
| Diesel | veel | groot | minuten | morsen, gladheid, brand |
| HVO | veel minder | groot | minuten | als diesel |
| LNG | ongeveer als diesel; bio-LNG veel minder | groot | minuten | bevriezing (−162 °C) |
| CNG | ongeveer als diesel; groengas veel minder | klein | minuten | hoge druk (200 bar) |
| Batterij | onderweg geen; hangt af van de stroom | middel tot groot | pauze tot uren | beschadigde kabel, accubrand |
| Waterstof | onderweg geen; hangt af van hoe de waterstof gemaakt is | middel tot groot | 10 tot 20 minuten | hoge druk, onzichtbare vlam |
Bronnen: NEN-EN 590 (diesel) · NEN-EN 14214 (biodiesel) · NEN-EN 15940 (HVO) · NEN 9140 (elektrische voertuigen) · NIPV, alternatieve energiedragers · Rijksoverheid, zero-emissiezones · fabrikanten. Nagekeken 2 oktober 2026. Dit blad is een hulpmiddel, geen wettekst.
© De Graaf Wegwijs · Gratis te lezen en te gebruiken, ook in de les, met vermelding van De Graaf Wegwijs. Niet doorverkopen en niet onder eigen naam uitgeven. Fout gezien of een vraag? Mail naar jos@degraafwegwijs.nl