Techniek · voor vrachtauto en bus

De aandrijflijn

Hoe de kracht van de motor bij de wielen komt: met een dieselmotor en elektrisch, bij de vrachtauto en de bus. Van bovenaf getekend.

motoroverbrengingbrandstof of batterijelektrischremmenuitlaatkoeling

1Vrachtauto met dieselmotor

tank›motor›koppeling›bak›cardanas›differentieel›wielen
◀ VOORACHTER ▶cabineMOTORBAKDIESEL123456789101112
  1. 1Radiateur (koeler)koelt de motor met koelvloeistof
  2. 2Dieselmotormaakt de kracht door diesel te verbranden
  3. 3Koppelingkoppelt de motor los van de bak, bij optrekken en schakelen
  4. 4Versnellingsbakkiest de versnelling; vaak geautomatiseerd. Een intarder zit hierin
  5. 5Retarderduurrem achter de bak: remt de cardanas af zonder de remmen te slijten
  6. 6Cardanasdraaiende as die de kracht naar achteren brengt
  7. 7Differentieelverdeelt de kracht over links en rechts, zodat de wielen in de bocht verschillend kunnen draaien
  8. 8Aandrijfassenvan het differentieel naar de wielen
  9. 9Brandstoftankdiesel
  10. 10AdBlue-tanknodig om de uitlaatgassen schoner te maken (SCR)
  11. 11Accu's (24 volt)voor starten, licht en elektronica
  12. 12Uitlaat met roetfilter en katalysatorhaalt roet en stikstof (NOx) uit de uitlaatgassen

2Elektrische vrachtauto

laadpaal›batterij›omvormer›elektromotor›bak›cardanas›differentieel›wielen
◀ VOORACHTER ▶cabineBATTERIJE-MOTOR12345678910
  1. 1Koelinghoudt de batterij en de motor op de goede temperatuur
  2. 2DC/DC-omvormer en 24-voltaccumaakt van de hoge spanning 24 volt voor licht en elektronica
  3. 3Elektrische luchtcompressormaakt de perslucht voor de remmen; er is geen motor meer die hem aandrijft
  4. 4Batterijpakkettentussen en naast het chassis; hoge spanning, oranje kabels: niet aankomen
  5. 5Laadaansluitingde stekker voor de laadpaal (CCS, later ook MCS voor snelladen)
  6. 6Omvormermaakt van de gelijkstroom uit de batterij wisselstroom voor de motor
  7. 7Elektromotormaakt de kracht; bij afremmen wordt hij dynamo en laadt de batterij bij
  8. 8Versnellingsbakvaak maar 2 tot 4 versnellingen, soms helemaal geen
  9. 9Cardanaskorter dan bij een diesel
  10. 10Differentieel en aandrijfassenzelfde werk als bij de diesel
Er zijn ook andere opbouwenHier staat één elektromotor in het midden, met een korte cardanas. Sommige merken bouwen de motoren in de achteras zelf (een e-as), dan vervallen de bak en de cardanas helemaal. Zie de elektrische bus hieronder.

3Bus met dieselmotor

tank›motor›bak›korte cardanas›differentieel›wielen
◀ VOORACHTER ▶buitenkant van de busDIESELBAKMOTOR12345678910
  1. 1Accu's (24 volt)vaak voorin
  2. 2Brandstoftanktussen de assen
  3. 3AdBlue-tankvoor schonere uitlaatgassen
  4. 4Differentieel en aandrijfassende achteras is de aangedreven as
  5. 5Korte cardanasde motor zit vlak bij de achteras, dus de as is kort
  6. 6Retarderbij bussen veel gebruikt: duurrem, vaak aan de automaat gebouwd
  7. 7Versnellingsbakbij stadsbussen een automaat; bij touringcars vaak geautomatiseerd
  8. 8Dieselmotor achterinzo blijft de vloer voorin laag en vrij voor passagiers
  9. 9Radiateurachterin, bij de motor
  10. 10Uitlaat met roetfilter en katalysatorachterin

4Elektrische bus

laadpaal of pantograaf›batterij›omvormer›elektromotoren in de achteras›wielen
◀ VOORACHTER ▶buitenkant van de busBATTERIJEN OP HET DAKMMBATTERIJ123456789
  1. 1Pantograaf (op het dak)bij sommige stadsbussen: snel laden aan een laadmast bij de eindhalte
  2. 2DC/DC-omvormer en 24-voltaccuvoor licht, deuren en elektronica
  3. 3Batterijen op het dakzo blijft de vloer laag en vrij voor passagiers
  4. 4Elektromotor linkshier ingebouwd in de achteras (e-as), vlak bij het wiel
  5. 5Elektromotor rechtsgeen cardanas meer nodig
  6. 6Omvormermaakt van de gelijkstroom uit de batterij wisselstroom voor de motoren
  7. 7Batterij achterinwaar bij de diesel de motor zat
  8. 8Koelingvoor batterij, motoren en omvormer
  9. 9Laadaansluitingstekker voor het laden in de stalling (CCS)

5Wat valt weg, wat komt erbij?

Valt weg bij elektrisch

  • ✗dieselmotor en brandstoftank
  • ✗AdBlue en de uitlaat met roetfilter
  • ✗de koppeling
  • ✗vaak de grote versnellingsbak
  • ✗soms de cardanas (bij een e-as)

Komt erbij

  • ✓batterijpakketten met hoge spanning
  • ✓omvormer en elektromotor(en)
  • ✓laadaansluiting, en bij bussen soms een pantograaf
  • ✓elektrische luchtcompressor
  • ✓koeling voor de batterij
Remmen op de motorLaat je bij een elektrische auto het gaspedaal los, dan remt de elektromotor af en laadt hij de batterij bij (recuperatie). Dat doet het werk van de retarder of motorrem. Is de batterij vol, dan kan hij minder op de motor remmen: let daar op, bijvoorbeeld bergaf direct na het laden.
Hoge spanningDe oranje kabels en de batterijen werken met honderden volts. Nooit zelf aan werken of openmaken. Bij een ongeluk: de hulpdiensten vertellen dat het voertuig elektrisch is.
OnthoudDiesel: tank › motor › koppeling › bak › cardanas › differentieel › wielen. Elektrisch: batterij › omvormer › elektromotor › (bak, cardanas) › differentieel › wielen. Bij een bus zit de motor achterin, bij een vrachtauto voorin onder de cabine.
De tekeningen zijn een algemeen schema van bovenaf, niet van één bepaald merk. Elk merk zet onderdelen net op een andere plek, en bij elektrische voertuigen verschilt de opbouw nog sterk. Nagekeken 6 oktober 2026. Deze uitleg is een hulpmiddel, geen technische handleiding.
© De Graaf Wegwijs · Gratis te lezen en te gebruiken, ook in de les, met vermelding van De Graaf Wegwijs. Niet doorverkopen en niet onder eigen naam uitgeven. Fout gezien of een vraag? Mail naar jos@degraafwegwijs.nl