Openbaar busvervoer
De concessie en de vergunning, de eisen daarbij, wat de vervoerder moet doen en wat jij bij je hebt.
1Wanneer is het openbaar vervoer?
De wet noemt het voor een ieder openstaand personenvervoer volgens een dienstregeling. Twee kenmerken dus, en ze moeten er allebei zijn.
Iedereen mag instappen én er is een dienstregeling. De stadsbus, de streekbus, de buurtbus. Wie op de halte staat en betaalt, gaat mee.
Ontbreekt één van die twee, dan is het besloten busvervoer: de groep staat vooraf vast, of er rijdt niets volgens een vaste tijd. Zie besloten busvervoer (hieronder).
2Twee sloten op dezelfde deur
Voor openbaar vervoer heb je twee papieren nodig, en het ene vervangt het andere niet. Ze komen van verschillende instanties en gaan over verschillende dingen.
| Wat | Wie geeft het af | Waar het over gaat |
|---|---|---|
| Concessie | De provincie of de vervoerregio voor het hoofdrailnet: het Rijk | Het recht om op deze lijnen te rijden, in dit gebied, en niemand anders. Je krijgt hem door een aanbesteding te winnen. |
| Communautaire vergunning | Kiwa Register | Het bewijs dat het bedrijf deugt als vervoerder: vestiging, betrouwbaar, genoeg geld, vakbekwaam. |
De wet zegt het kort: het is verboden openbaar vervoer te verrichten zonder daartoe verleende concessie. Wie op eigen houtje een buslijn begint, overtreedt de wet — ook als hij niets voor de rit vraagt.
3De concessie
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Hoe lang duurt hij? | Hoogstens 10 jaar voor bussen. Voor trein, tram en metro is dat 15 jaar. |
| Wat staat erin? | Welke lijnen er rijden en hoe vaak, wat een rit mag kosten, wat voor bussen er rijden en hoe toegankelijk ze zijn. |
| En als hij afloopt? | De concessieverlener schrijft opnieuw een aanbesteding uit. Wint een ander, dan rijdt die vanaf dat moment op jouw lijn. |
4De vier eisen voor de vergunning
1Reële vestiging
Een echt kantoor in Nederland waar de administratie ligt, met een plek voor de bussen. Geen postbus.
2Betrouwbaarheid
Een Verklaring Omtrent het Gedrag, bij het indienen niet ouder dan 2 maanden, voor het bedrijf én voor de vervoersmanager.
3Financiële draagkracht
Eigen vermogen: € 9.000 voor de eerste bus en € 5.000 voor elke volgende, aangetoond via een accountant.
4Vakbekwaamheid
Iemand in het bedrijf heeft het getuigschrift vakbekwaamheid voor beroepspersonenvervoer met bussen.
De communautaire vergunning is 5 jaar geldig en wordt daarna opnieuw getoetst. Van elke bus houdt het bedrijf het kenteken bij; voor iedere bus krijg je een gewaarmerkt afschrift, en dat hoort in die bus te liggen. Voldoet het bedrijf tussendoor niet meer aan de eisen, dan kan de vergunning worden ingetrokken.
5Wat de vervoerder moet doen
De concessie geeft een recht, maar er staan ook plichten tegenover. Dit zijn de vier die je elke dienst merkt.
- Rijden volgens de dienstregeling. Die is vooraf bekend gemaakt en de concessieverlener heeft hem goedgekeurd. Niet rijden is niet vrijblijvend.
- De afgesproken tarieven vragen. Wat een rit kost staat in de concessie, niet in de kassa van de vervoerder.
- Reisinformatie geven. Vóór de reis ten minste via internet, in beeld én geluid, en ook over de bereikbaarheid van haltes voor mensen met een beperking.
- Toegankelijk zijn. Een in- en uitgang die op de halte aansluit, ruimte voor een rolstoel, deuren die langer open kunnen, leuningen om je aan vast te houden.
6Wat jij als chauffeur moet hebben
| Wat jij nodig hebt | Waar je op let |
|---|---|
| Rijbewijs D of D1 met E erachter voor een zware aanhangwagen | Het groot rijbewijs wordt telkens voor vijf jaar verlengd, en daarvoor moet je medisch gekeurd worden. |
| Code 95 je vakbekwaamheid als beroepschauffeur | 35 uur nascholing per 5 jaar. Daarbinnen minstens één praktijktraining van 7 uur, en hoogstens 12 cursusuren online. |
| Bestuurderskaart voor de tachograaf | Nodig zodra de rit onder de Europese rij- en rusttijden valt. Op de korte lijn hieronder niet. |
Rijd je geregeld vervoer op een traject van niet meer dan 50 km, dan gelden de Europese rij- en rusttijden en de tachograafplicht niet. Dat is de gewone stads- en streekdienst. In plaats daarvan geldt het Arbeidstijdenbesluit vervoer: werktijd, pauze en rust volgens de Nederlandse regels.
Komt de lijn er wel boven, dan val je wél onder Europa en moet de bestuurderskaart erin. Zie de uitleg over rijden, rusten en werken in de bus.
7Wat er in de bus hoort te liggen
- Het gewaarmerkte afschrift van de communautaire vergunning, van déze bus. Niet de vergunning zelf, die ligt op kantoor.
- Het kentekenbewijs en het bewijs dat de bus door de APK is. Een bus gaat elk jaar.
- Jouw rijbewijs met code 95 en, als de rit onder Europa valt, je bestuurderskaart.
8En als de concessie naar een ander gaat?
Dat is geen afspraak tussen de bedrijven onderling maar staat in de wet. De chauffeurs die op die concessie rijden gaan over naar de nieuwe vervoerder. Van het personeel dat niet op de bus zit gaat een deel mee, naar verhouding van de omzet die met de concessie meegaat.
Je baan hangt dus niet aan het bedrijf op de zijkant van de bus, maar aan de lijn waarop je rijdt.
De inspecteur controleert of de vervoerder zijn vergunning en zijn papieren op orde heeft, en of jij je aan de rij- en rusttijden houdt. Hij vraagt naar je rijbewijs, je code 95, het kentekenbewijs, het keuringsbewijs en de gegevens uit de tachograaf. Ontbreekt er iets, dan volgt een boete voor het bedrijf, voor jou, of voor allebei.
Besloten busvervoer
Wat het is, bus of taxi, de vergunning, over de grens en wat er in de bus ligt.
1Wat is besloten busvervoer?
Een touringcarreis, een schoolreisje, personeel naar de fabriek, supporters naar de wedstrijd, een pendeldienst bij een evenement. De groep staat vooraf vast.
Personenvervoer per bus dat geen openbaar vervoer is. Meer staat er niet. Alles wat overblijft als je het openbaar vervoer wegdenkt, valt eronder.
2Bus of taxi? Tel de stoelen
Of iets een bus is, hangt niet af van het formaat of van het merk, maar van het aantal personen waarvoor het voertuig is ingericht.
| Het voertuig is ingericht voor… | Dan heet het… |
|---|---|
| … meer dan 8 personen, de bestuurder niet meegerekend | een bus — besloten busvervoer, met de communautaire vergunning. |
| … 8 personen of minder, de bestuurder niet meegerekend | een auto — dat is taxivervoer, met zijn eigen vergunning en een chauffeurskaart. |
Een busje met negen stoelen plus de stoel van de chauffeur is dus een bus. Een busje met acht stoelen plus de chauffeur is een auto. Dat ene zitje bepaalt onder welke regels je rijdt.
3Eén vergunning, geen concessie
Hier zit het grote verschil met openbaar busvervoer (hierboven). Voor besloten busvervoer hoeft niemand je een gebied toe te wijzen: je mag rijden waar je opdracht ligt. De vergunning is genoeg.
Wat je wél nodig hebt is diezelfde communautaire vergunning als het openbaar vervoer. Er bestaat geen aparte, lichtere vergunning voor de touringcar.
4De vier eisen voor de vergunning
1Reële vestiging
Een echt kantoor in Nederland waar de administratie ligt, met een plek voor de bussen. Geen postbus.
2Betrouwbaarheid
Een Verklaring Omtrent het Gedrag, bij het indienen niet ouder dan 2 maanden, voor het bedrijf én voor de vervoersmanager.
3Financiële draagkracht
Eigen vermogen: € 9.000 voor de eerste bus en € 5.000 voor elke volgende, aangetoond via een accountant.
4Vakbekwaamheid
Iemand in het bedrijf heeft het getuigschrift vakbekwaamheid voor beroepspersonenvervoer met bussen.
De communautaire vergunning is 5 jaar geldig en wordt daarna opnieuw getoetst. Van elke bus houdt het bedrijf het kenteken bij; voor iedere bus krijg je een gewaarmerkt afschrift, en dat hoort in die bus te liggen. Voldoet het bedrijf tussendoor niet meer aan de eisen, dan kan de vergunning worden ingetrokken.
5Wanneer de wet niet geldt
Dit vervoer valt helemaal buiten de Wet personenvervoer, hoe groot de bus ook is.
- Trouwerijen en uitvaarten. Het vervoer hoort bij de plechtigheid.
- Zieken en slachtoffers van een ongeval.
- Een bedrijf dat zijn eigen werknemers vervoert, voor eigen rekening.
- Politie, brandweer, militair vervoer en een bus uit een historische verzameling.
Zodra er betaald wordt voor de rit is het gewoon besloten busvervoer, mét vergunning. Bij een controle moet jíj aantonen dat je onder de uitzondering valt.
6De grens over
Binnen Nederland is de vergunning genoeg. Daarbuiten hangt het af van wat voor rit het is.
| Wat voor rit | Wat er mee moet |
|---|---|
| Ongeregeld vervoer over de grens een groep die vooraf vastligt: de touringcarreis | Een reisblad, vóór vertrek ingevuld en met de namen van de reizigers erop. Het hoort in de bus en de inspecteur mag het zien. |
| Geregeld vervoer over de grens een lijndienst naar het buitenland, met vaste haltes | Een aparte vergunning voor internationaal geregeld vervoer, met een vergunningbewijs in de bus. |
| Eigen vervoer naar een ander EER-land een vereniging die haar eigen leden rijdt, zonder winst | Een attest eigen vervoer. Blijf je binnen Nederland, dan heb je daarvoor niets nodig. |
7Wat er in de bus hoort te liggen
- Het gewaarmerkte afschrift van de communautaire vergunning, van déze bus. Er is er één per bus; hij verhuist niet mee als jij van bus wisselt.
- Het reisblad als je met een groep de grens over gaat, ingevuld vóór je wegrijdt.
- Het kentekenbewijs en het bewijs van de APK. Een bus gaat elk jaar.
8Jouw eigen papieren
| Wat jij nodig hebt | Waar je op let |
|---|---|
| Rijbewijs D of D1 met E erachter voor een zware aanhangwagen | Het groot rijbewijs wordt telkens voor vijf jaar verlengd, en daarvoor moet je medisch gekeurd worden. |
| Code 95 je vakbekwaamheid als beroepschauffeur | 35 uur nascholing per 5 jaar. Daarbinnen minstens één praktijktraining van 7 uur, en hoogstens 12 cursusuren online. |
| Bestuurderskaart voor de tachograaf | Bij besloten busvervoer val je vrijwel altijd onder de Europese rij- en rusttijden, dus de kaart moet erin. Zie de uitleg over rijden, rusten en werken in de bus. |
De inspecteur controleert of de vervoerder zijn vergunning en zijn papieren op orde heeft, en of jij je aan de rij- en rusttijden houdt. Hij vraagt naar je rijbewijs, je code 95, het kentekenbewijs, het keuringsbewijs en de gegevens uit de tachograaf. Ontbreekt er iets, dan volgt een boete voor het bedrijf, voor jou, of voor allebei.