Niet elke rit met gevaarlijke stoffen valt onder de volle ADR. Bij kleine hoeveelheden mag het met minder regels. De bekendste vrijstelling is de 1000-puntenregeling.

1Zo werkt de 1000-puntenregeling

1. Zoek elke stof op in Tabel A. In kolom 15 staat de vervoerscategorie: 0, 1, 2, 3 of 4.
2. Vermenigvuldig de hoeveelheid met de factor van die categorie. Vloeistof telt in liters, vaste stof en vloeibaar gas in kg netto, samengeperst gas in liters waterinhoud van de fles.
3. Tel alles bij elkaar op. Is het 1000 of minder, dan geldt de vrijstelling.

2Rekenvoorbeeld

800 is niet meer dan 1000: deze rit valt onder de vrijstelling. Komt er nog 100 liter benzine bij (300 punten), dan wordt het 1100. Dan geldt de volle ADR.

3Wat geldt er dan nog wel, en wat niet?

4Beperkte hoeveelheden (LQ)

• LQ betekent limited quantity: gevaarlijke stoffen in kleine binnenverpakkingen. Denk aan spuitbussen, verf in blikjes of schoonmaakmiddel in flessen.
• Hoeveel er per binnenverpakking in mag, staat in Tabel A, kolom 7a.
• Op de doos staat het LQ-merk: een ruit met een zwarte punt boven en onder, wit in het midden.
• Er zijn veel minder regels. Geen ADR-certificaat, geen oranje borden, geen schriftelijke instructies, geen vervoersdocument en geen blusapparaat nodig. Wel een opleiding. De afzender vertelt de vervoerder hoeveel kg LQ er meegaat.
• Een LQ-doos weegt hoogstens 30 kg bruto (een tray met krimpfolie hoogstens 20 kg).
• Zit er meer dan 8 ton (bruto) LQ in een auto van meer dan 12 ton? Dan komt er voor en achter een LQ-merk op het voertuig. Dat hoeft niet als er al oranje borden op zitten.

5Vrijgestelde hoeveelheden (EQ)

• EQ betekent excepted quantity: nog veel kleinere hoeveelheden, bijvoorbeeld monsters voor een laboratorium.
• Het mag als dat in Tabel A, kolom 7b, staat. Staat daar E0, dan mag het niet. Op de doos staat een eigen merk met de klasse erop.

6Andere vrijstellingen (kort)

• Particulieren die spullen voor eigen gebruik vervoeren, in winkelverpakking. Bijvoorbeeld een jerrycan benzine voor de grasmaaier: hoogstens 60 liter per jerrycan en 240 liter in totaal.
• Brandstof in de tank van het voertuig zelf, voor het rijden of voor een apparaat op de auto (zoals een koelmotor): tot 1500 liter, op een aanhanger tot 500 liter.
• Vakmensen die materiaal voor hun werk vervoeren: hoogstens 450 liter per verpakking en niet boven de 1000 punten. Bijvoorbeeld een loodgieter met een gasfles.

Bij een ongeluk of een lek gaat het eerst om jouw eigen veiligheid en die van anderen. Pas daarna om de lading. De stappen hieronder komen uit de schriftelijke instructies, en gelden steeds als het veilig en mogelijk is. Leer ze goed: ze komen bijna altijd op het examen.

1Wat je meteen doet

1. Rem erop, motor uit, en de accu uit met de hoofdschakelaar als die er is.
2. Geen vuur of vonken: niet roken, geen e-sigaret, geen elektrische apparaten aanzetten.
3. Waarschuw de hulpdiensten (112). Geef zoveel mogelijk informatie over het ongeval en de stoffen.
4. Trek het waarschuwingsvest aan en zet de waarschuwingstekens neer.
5. Houd het vervoersdocument klaar voor de hulpdiensten.
6. Niet in gelekte stof lopen en hem niet aanraken. Adem damp, rook en stof niet in: blijf aan de kant waar de wind vandaan komt.
7. Blus een kleine brand in de banden, de remmen of de motorruimte alleen als het veilig kan.
8. Een brand in de laadruimte blus je niet zelf.
9. Als het veilig kan: voorkom met de uitrusting dat er iets in het water of het riool komt, en vang gelekte stof op.
10. Ga weg van het ongeval. Zeg tegen anderen dat ze ook weg moeten gaan, en volg de hulpdiensten op.
11. Trek vuile kleding en gebruikte beschermingsmiddelen uit en doe ze veilig weg.

2Wat zeg je tegen 112?

• Waar ben je? Weg, richting, hectometerpaaltje.
• Wat zit er in de auto? Het UN-nummer (van het oranje bord of uit het vervoersdocument) en de etiketten op de auto of de colli.
• Hoeveel ongeveer? Lekt het, brandt het?
• Zijn er gewonden?

3Blussen

4Als er iets lekt (zonder brand)

• Afstand houden, wind in de rug.
• Als het veilig kan: de riolering afdichten en de lekkage opvangen met de opvangbak.
• Draag je handschoenen en oogbescherming. Bij giftige gassen of stoffen: het vluchtmasker gebruiken om weg te komen.

5Eerste hulp

• Stof in je ogen? Spoel ze meteen met de oogspoelvloeistof. Stof op je huid of kleding? Kleding uit, en volg de aanwijzingen van de hulpdiensten.
• Slachtoffers uit de gevarenzone halen alleen als jij daarbij zelf geen gevaar loopt.

6Na het ongeval

• Meld het ongeval bij je baas. Bij een ernstig ongeval meldt het bedrijf dat aan het laden, vervoeren of lossen was, het binnen een maand aan de ILT.
• Laat beschadigde colli en de auto controleren voordat er weer mee gereden wordt.